برو به محتوای اصلی
فاطمه ثابت
فاطمه ثابت، راهنمای زبان آلمانی و انگلیسی

چطور در دو روز از مناطق گردشگری کرمان بازید کنیم و نهایت استفاده را ببریم؟
اگر به فکر سفر کردن به کرمان هستید و نمی‌دانید ابتدا از کویر شروع کنید یا نه با ما همراه باشید.در اینجا سفرنامه ای کوتاه از کرمان را در اختیار شما قرار می‌دهیم تا شما هم بتوانید برنامه ریزی مناسبی انجام بدهید. 
کرمان آب و هوای خشکی دارد و از این جهت گرمای آن قابل تحمل‌تر از شهر‌های جنوبی است.با اینکه ممکن است فکر کنید این شهر خیلی گرم باشد اما به دلیل ارتفاع زیاد ۱۷۰۰ متری از شیراز و اصفهان یکی دو درجه خنک‌تر است. بهترین زمان سفر به کرمان در فصل بهار یا پاییز است که هوای مطبوعی دارد.

بازار کرمان
بازار کرمان


شب ساعت 11 از شیراز به سمت کرمان راه افتادیم صبح ساعت 5:30 کرمان بودیم و خودمان هم از فاصله کم دو شهر تعجب کردیم چون به ما گفته بودند حداقل هفت ساعت در راه هستیم.پس از اینکه همکار عزیزمان جناب نصیرزاده با ما در پایانه‌ی اتوبوس‌ها ملاقات کردند بلافاصله از کرمان به سمت راین به راه افتادیم چون قرار بود همان روز به کویر برویم.برنامه ما اول شامل بازدید از راین و کویر بود و روز بعد کرمان.
راین حدود یکساعت و ربع با کرمان فاصله دارد و منطقه‌ی بسیار جالبی در کرمان است. دو ساعت با کویر فاصله دارد اما آبشار زیبایی در آن جریان دارد.با اینکه در تابستان‌ها منطقه گرم است اما می‌شود در کنار آبشار ساعاتی خنک را تجربه کرد. تصمیم گرفتیم صبحانه را در کنار آبشار بخوریم. پیک نیکی کوچک راه انداختیم که متاسفانه به خاطر حجم زیاد زباله‌هایی که مسافران در طبیعت رها کرده بودند طول کشید تا مکانی مناسب و بی زباله پیدا کنیم.

رودخانه‌ی راین
رودخانه‌ی راین

 این کوه پر بود از گیاه دارویی آنغوزه که ضد اسپاسم و سرطان است و دوست ما هم مقداری برای مادرش چید. البته بوی بسیار بدی دارد که تا ساعت‌ها در محل برخورد با پوستتان می‌ماند -حتی با شستشو از بین نمی‌رود- پس از یک صبحانه کوچک در پای آبشار پیاده به سمت پایین و ماشین راه افتادیم. آب این آبشار بیشتر گل آلود است و شفاف نیست یا روزی که ما بازدید کردیم اینطور بوده ؟بهر حال پس از آبشار به سمت قلعه‌ی راین راه افتادیم.

قلعه‌ی راین کرمان
قلعه‌ی راین کرمان

این قلعه هزار سال قدمت دارد و گفته می‌شود تا همین ۱۵۰ سال پیش نیز قابل سکونت بوده است.قلعه راین پس از ارگ بم بزرگترین سازه‌ی خشتی جهان است. پیشتر بخش عامه نشین و حاکم نشین و اصطبل,آب انبار و آتشکده نیز داشته و چنان مستحکم بوده که اعراب هنگام حمله نمی‌توانند وارد راین شوند و مردم تا ماهها آذوقه‌ی مورد نیاز را در قلعه به همراه داشتند.وارد قلعه که بشوید چند مغازه سوغات فروشی هم می‌بینید و یک کارگاه کوچک چاقوسازی جالب. راهروها و سالن‌های خالی با طاق‌های خشتی و اتاق‌های کوچک آن که نور آفتاب از سقف رد می‌شود و به داخل می‌تابد بسیار دیدنی است. 

 قلعه ی راین
 قلعه ی راین

پس از بازدید از مجموعه برگشتیم سمت ماکت تا جای آب انبار و آتشکده و قلعه حاکم و ...را روی ماکت هم ببینیم. متاسفانه تنها خرابه‌های بخش‌های ذکر شده موجود است. از طبقه‌ی دوم هم می‌شود بازدید کرد و کوه هزار از این بخش به راحتی دیده می‌شود که حتی در بهار هم برف روی قله‌ی کوه دیده می‌شد. از راین تا ماهان هم حدود چهل دقیقه در راه هستید. اما ماهان تا کرمان بیست و پنج دقیقه بیشتر فاصله ندارد.

تا چشم کار می‌کند بیابان است در اطراف باغ و ناگهان این باغ در دل کویر ظاهر می‌شود.با سیستم آبیاری و درخت‌های قطور و طرح پلکانی آن

باغ ماهان
باغ ماهان

ماهان جز میراث جهانی یونسکو هست و امکان اقامت هم دارد. اما در اواخر زمستان سال بعد -25 اسفند-که به کرمان رفتیم و شب در باغ ماندیم هوا به شدت سرد بود و سیستم گرمایشی درستی ندشت و از بخاری برقی برای گرم کردن اتاق‌ها استفاده می‌کردند که کافی نبود. سرویس بهدشتی هم از اتاق‌ها دور است و اگر قصد ماندن دارید بهتر است فصلی به جز زمستان یا اوایل بهار که هوای باغ در شب سرد است انتخاب کنید. باغ زیبایی است با حوضی در وسط و انبوه درخت‌های سرو و کاج در اطراف. یک پیاده روی دلچسب در پیش دارید و بالا می‌توانید از دو تا کافی شاپ موجود در باغ قهوه یا چایی تهیه کنید یا فالوده‌ی کرمانی بخورید. که متاسفانه وجود همین رستوران و کافی شاپ در باغ تاریخی آن را تهدید می‌کند و شاید به همین خاطر از اثار ثبت یونسکو خط بخورد. 

فالوده ی کرمانی
فالوده ی کرمانی

فالوده‌ی کرمانی با فالوده شیراز فرق دارد و رشته‌های آن کوچک نیست و در آن یخ و عرق نعنا هم می‌ریزند. زیاد از این فالوده خوشم نیامد اما اگر دل درد یا مسمومیت غذایی داشته باشید برای درمان عالی است آن هم در سفر که امکانات کمی همراه دارید.عمارت باغ متاسفانه خصوصی شده به نوعی و تبدیل به فروشگاه و رستوران خصوصی شده که برای رفتن حدود 150 هزار تومان ورودی داشت-ورودی رستوران شاه نشین- و جالب نیست که مکانی عمومی را اینطور غصب کنند و برای بازدید پول اضافه بخواهند.حواستان باشد که این موضوع را از پیش به شما نمی‌گویند و اگر انجا غذا بخورید وقتی خواستید حساب کنید به شما گفته می‌شود که ورودی عمارت شاه نشین هم باید پرداخت شود و اصلا جالب نیست.برای همین در اطراف عمارت می‌شود نشست یا قدم زد. حمام هم بسته است و فقط باغ امکان بازدید را دارد.پس از باغ ماهان به سمت شهر ماهان رفتیم تا از آرامگاه شاه نعمت الله ولی هم بازدیدی داشته باشیم.

در شهر ماهان پشت آرامگاه شاه نعمت الله در باغی کوچک که متاسفانه اسمش را یادم رفته است غذا خوردیم. بزقورمه‌ی کرمان را یادتان باشد که امتحان کنید. غذا در رستوران‌های کرمان و ماهان به هیچ وجه گران نیست.پس از ناهار به خود آرامگاه سری زدیم.ورودی اول حیاطی بزرگ است که مغازه‌های سوغات و کتاب فروشی در آن پیدا می‌شود و آرامگاه در حیاط دوم قرار گرفته است. گنبد آبی رنگی دارد و قبلا می‌شد از مناره‌ها هم بالا رفت و از پشت بام بازدید کرد اما دیگر امکانش وجود ندارد.

آرامگاه شاه نعمت الله ولی ماهان کرمان
آرامگاه شاه نعمت الله ولی ماهان کرمان

در خود ساختمان که باید با درآوردن کفش داخل رفت (نگران کفش هایتان نباشید چون نگهبان معمولا همان جا می‌ایستد ) مقبره‌ی شاه نعمت الله قرار گرفته و یک نقاشی پرتره از او. 
اتاق چله نشینی هم دیدنش جالب است که نقاشی شمشیر حضرت علی روی دیوار دیده می‌شود و سرتاسر اتاق پوشیده شده از اسامی یاهو و دعاها و تعویذهایی روی دیوارها. 

ماهان آرامگاه شاه نعمت الله ولی
ماهان آرامگاه شاه نعمت الله ولی

شاه نعمت الله عارف و شاعر سده‌ی هشتم و نهم بوده است.این هم نمونه ای دو بیتی‌های شاه نعمت الله ولی:

از صفات خود اگر یابی فنا

حضرت باقی تو را بخشد بقا

جز صفات او نیابی در نظر

گر ببینی نور چشم ما به ما

پرتره ی شاه نعمت الله ولی در ماهان
پرتره ی شاه نعمت الله ولی در ماهان

پس از بازدید به سمت کویر و کلوت‌های کرمان راه افتادیم.کلوت‌های کرمان قطعا مکان جالبی برای دیدن است و نباید از دست داد.ما با راهنمای محلی خودمان به کلوت‌ها رفتیم. جناب نصیری زاده راهنمای خوب و با تجربه کرمانی که از ابتدای سفر با ما بودند. پیش از رفتن هم ناممان را در ایستگاه پلیس ثبت کردیم تا اگر تا زمان خاصی که خودمان انتظار داریم برنگشتیم عملیات جستجو و نجات آغاز شود. این مورد را به هیچ وجه شوخی نگیرید. مخصوصا که کلوت‌های کرمان چندین سال پیش برای مبارزه با اشرار و قاچاقچی‌ها مین گذاری شده و نمی‌شود همینطور بدون راهنما‌ی حرفه ای به کویر رفت. چندین حادثه نیز در این مکان اتفاق افتاده و در این مورد توصیه محلی‌ها را به شدت جدی بگیرید.فکر نکنید رفتن به کلوت بدون راهنما ارزانتر می‌شود چون به هیچ وجه از مناطق مین گذاری شده خبر ندارید و خطرناک است. در این مورد تجربه ای هم از کویر مصر یزد دارم که یک گردشگر فرانسوی با موتور سیکلتش در کویر گم شد و پس از چند ماه حتی موتورسیکلتش را هم در کویر پیدا نکردند. در همین منطقه هم چندین گردشگر بدون راهنما در کویر روی مین رفتند یا گم شدند و با شانس زیاد و معجزه پیدا شدند.

ما چندین بطری آب معدنی بزرگ خریدیم و دو دبه پر از آب هم برداشتیم تا به کویر برویم. مطمئن شوید که بنزین کافی دارید و حتی بنزین اضافه هم با خودتان ببرید.کویر حدود دو ساعت تا شهداد فاصله دارد. نام قدیم شهر شهداد- آخرین شهر پیش از کویر- خبیث بوده شاید به خاطر کاروان‌هایی که به کویر می‌رفتند و تعداد زیادی از آن زنده بر نمی‌گشتند.مردم بسیار مهربانی داشت و با خوشحالی به ما کمک کردند تا هر چه که لازم بود برداریم و بابت آب هم هیچ هزینه ای نگرفتند و راهی کلوت شدیم.
آنتن دهی موبایل گاهی به شدت در کویر ضعیف می‌شود و برای همین است که باید با امکانات بروید و دیگران را از جریان سفرتان مطلع کنید.از نکات جالب کویر انعکاس فوق العاده‌ی صدا در آن است. اگر روی یکی از تپه‌ها بایستید و حرف بزنید آن هم با صدای آهسته دیگران که روی تپه مجاور یا پایین تپه ایستادند به راحتی می‌توانند صدای شما را بشنوند. کلوت‌ها مثل کویر شنی مصر نیست و شن‌های کمتری دیده می‌شود.  

کلوت های کرمان
کلوت های کرمان


چند ساعتی در کویر بودیم و روی شن‌های داغ قدم زدیم و از سکوت لذت بردیم.اینجا مثل کویر مصر شلوغ نیست و گروههای کمتری به کرمان می‌آیند-متاسفانه یا خوشبختانه- و تنها جایی که شاید بشود طعم سکوت کویر را تجربه کرد همین جاست.چند ساعتی در کنار آتش گذشت و با دوستان تصمیم گرفتیم شب را در کمپ بگذرانیم چون همه جا پر از حشره شده بود و نمی‌شد در کویر ماند.البته کویر لوت تنها کویری است که موجودات زنده مثل مار نمی‌توانند در آن زندگی کنند. چون مار نمی‌تواند دمای این کویر را که گاهی به بالای 50 درجه می‌رسد تحمل کند و یا هیچ موجود زنده‌ی دیگری. این حشرات را هم باد به این منطقه آورده بود.

در کمپ تنها نیستید و خانواده‌های دیگر هم برای شب به کمپ می‌آیند.اما تجربه ماندن چند ساعتی در کویر هم خیلی عالی بود. سایه‌های شب و انعکاس کوچکترین صدا...
صبح خیلی زود با جنب و جوش چادرهای اطراف از خواب بیدار شدیم. صبح هوا خنک و عالی بود و به قول سعدی دم عیسی صبح ! که مرده را هم زنده می‌کند. چایی و صبحانه سبکی خوردیم و به سمت کرمان راه افتادیم.

 میدان گنجعلیخان کرمان
 میدان گنجعلیخان کرمان


برنامه صبح ما به بازدید از مجموعه‌ی گنجعلیخان حاکم کرمان- دوره‌ی صفوی در زمان شاه عباس -گذشت. مجموعه گنجعلی خان شامل بازار,حمام, مسجد, ضرابخانه و مدرسه است که میتوانید از آنها بازدید کنید. وقتی تاکسی بگیرید شما را به درب اصلی بازار می‌برند. اگر راسته‌ی بازار را دنبال کنید به حمام می‌رسید.اگر راه را گم کردید می‌توانید از خود بازاری‌ها سوال بپرسید. بازار کرمان بسیار زیبا است و در آن انواع و اقسام عطاری و لوازم بهداشتی و خشکبار و پته دوزی یافت می‌شود.

کرمان پته دوزی
کرمان پته دوزی

می‌توانید از کرمان پسته بخرید که از شهرهای دیگر خیلی ارزانتر است و کیلوییصد و ده هزار تومان فروخته می‌شود. زیره هم به وفور در بازار پیدا می‌شود اما اگر جنس با کیفیت می‌خواهید می‌توانید در شهر به مغازه‌های خشکبار یا شیرینی فروشی بروید و از آنها پسته و زیره و شیرینی و سوغاتی تهیه کنید. کرمان شهر تقریبا امنی است. البته امنیت شهر از سال 71 به بعد با تاسیس کارخانه‌ی ارگ بسیار بهتر شده است اما سال بعد از این سفر با گروه خودم که در کرمان بودم و نوزده نفر خانم 65 سال به بالا بودند متاسفانه در بازار با آنها شوخی‌های بدی کرده بودند که جای گفتنش نیست و بهتر است فراموش شود.در عوض با اینکه یکبار فراموش کردیم در ماشین شخصی را قفل کنیم اما هیچ اتفاق خاصی نیفتاد و هیچ وسیله ای از ماشین برنداشتند که برای خودمان مایه تعجب بود.

بازار کرمان
بازار کرمان


در محوطه‌ی میدان گنجعلیخان گشتی زدیم. در اینحا مجسمه‌ی وی نیز قرار داده شده است. 

مجسمه ی گنجعلیخان 
مجسمه ی گنجعلیخان 

سمت چپ مجسمه ضرابخانه که امروزه موزه‌ی سکه‌های قدیمی است قرار دارد و اگر راه را ادامه بدهید مسجد و مدرسه را در کنار هم می‌بینید.

جاذبه‌های کرمان سفرنامه
جاذبه‌های کرمان سفرنامه

 سمت راست مجسمه -در خود بازار - حمام گنجعلیخان قرار گرفته است. حمام از بزرگترین حمام‌های سنتی و از زیباترین آنها است و به شیوه حمام‌های سنتی قدیمی با حوض و گرمخانه و تونل گربه رو-تونل زیرزمنی باریکی که در سرتاسر حمام کشیده می‌شده و که با حرارت آتش زیر تن کل حمام را گرم می‌کرده- اتاق‌های اختصاصی برای افراد ثروتمند ساخته شده است. این حمام استخر هم داشته.ورودی و خروجی حمام با هم فرق دارد و از خروجی که بیرون بیاید خود را در کوچه کوچکی پشت حمام می‌یابید. حمام زنان هم دقیقا در همین کوچه پشتی قرار گرفته که بازدید از آن هم جالب است و مجسمه‌های مختلف با لباس‌های سنتی در آن دیده می‌شوند.
در همان کوچه کسب و کارهای قدیمی ایرانی مثل مسگری هم دیده می‌شود و مسگران در حال ساخت و جلادادن ظرف‌های مسی هستند. پس از دیدن مجموعه و بازار و خوردن چایی در چایخانه -راسته بازار را از حمام به بالا ادامه بدهید تا به چایخانه‌ی وکیل برسید.چایخانه پیشتر حمامی قدیمی بوده است و از سر بینه یا رختکن آن به عنوان چایخانه و از گرمخانه به عنوان رستوران استفاده می‌شود- ناهار را هم در همان رستوران می‌شود خورد.

حمام و چایخانه وکیل کرمان
حمام و چایخانه وکیل کرمان

پس از ناهار به سمت باغ هرندی رفتیم.
باغ هرندی عمارتی از دوره‌ی قجر است و محل اقامت رضا شاه پیش از تبعید به جزیره‌ی موریس بوده است. این موزه در دو طبقه آثار جالبی را به نمایش می‌گذارد.

موزه‌ی موسیقی تهران باغ هرندی
موزه‌ی موسیقی تهران باغ هرندی

 یکی موزه‌ی موسیقی که در آن انواع و اقسام سازهای قدیمی ایرانی و هندی دیده می‌شود و عکس‌های هنرمندان دوره‌های قاجار و پهلوی و دوره‌ی خودمان در آن قرار داده شده است و طبقه‌ی دوم که آثاری چندهزار ساله دارد و انواع مجسمه‌های دست ساز و مینیاتوری چند هزار ساله را می‌شود در آن دید. اگر به تاریخ علاقه دارید آثاری از تمدن شهداد و جیرفت را در این موزه خواهید دید و اگر به موسیقی علاقه دارید حتما به این موزه سری بزنید.

موزه‌ی موسیقی کرمان باغ هرندی
موزه‌ی موسیقی کرمان باغ هرندی

محوطه باغ هم برای رفع خستگی مناسب است. همه‌ی بناهایی که ذکر شد ورودیه دارند به جز کاروانسرا و مسجد گنجعلی خان. اما اگر دانشجو هستید یا کارت بازنشستگی دارید نصف قیمت با شما حساب می‌کنند.

موزه‌ی موسیقی کرمان باغ هرندی
موزه‌ی موسیقی کرمان باغ هرندی

متاسفانه تجربه‌ی نه چندان جالبی که در کرمان داشتیم وجود کودکان کار بود. تعداد زیادی کودک حدود 15 تا بیست نفر با مشاهده‌ی افراد به آنها حمله می‌کنند-بیشتر در محوطه‌ی میدان گنجعلی خان- و در صدد فروختن آدامس هستند. بهتر است دولت در این زمینه اقدامی انجام بدهد و این کودکان را از والدین بد سرپرست بگیرد و حضانت آنها را به شخص دیگری واگذار کند. وجود این همه کودک کار وقتی که در آن فصل باید در مدرسه درس بخوانند یعنی انبوه جوانان بی دانش و بی مهارت در آینده که باز هم این شغل‌های کاذب را ادامه می‌دهند.اگر فکر می‌کنید با خرید از این کودکان به آنها کمک کردید وقتی جنسشان تمام شد آنها را دنبال کنید تا ببینید والدینشان یا هر کسی که آنها را برای کار فرستاده چطور بعد از تمام کردن بسته باز هم آنها را سر کار می‌فرستد.

با وجود جاذبه‌های گردشگری و پتانسیل بالای منطقه گردشگران خیلی کمی در کرمان دیده می‌شوند و آژانس‌ها هم این شهر را به پکیج اصلی خود اضافه نمی‌کنند.کرایه تاکسی در کرمان به شدت ارزان است و گاهی با 5 هزار تومان شما را به آنسوی دیگر شهر می‌برند چیزی که در شیراز یا تهران غیر ممکن است. اگر به دنبال رستورانی شیک و خوب برای غذا خوردن هستید رستوران هتل پارس کرمان را به شما پیشنهاد می‌دهم با اینکه گران است اما کیفیت غذای خوبی دارد.

موزه موسیقی کرمان باغ هرندی
موزه موسیقی کرمان باغ هرندی

پس از باغ هرندی به دیدن آتشکده‌ی کرمان رفتیم. در این آتشکده که خیلی کوچکتر از آتشکده‌ی یزد است آتش ورهرام در آن نگاه داری می‌شود.درمورد قدمت این آتش اختلافات بسیار است. برخی می‌گفتند آتش از هند به این مکان آورده شده-آتشی که پیشتر از ایران به هند برده شده بود اما چون رد کردن آتش از روی دریا در این دین ممکن نبوده هنوز هم اختلاف‌های زیادی در این مورد هست- آتشکده در خیابان زریسف قرار دارد. اگر خوش شانس باشید شاید موبدی را هم در حال پایان مراسم سر کشی به آتش ببینید.چیزی که در یزد هیچوقت تجربه نداشتم.

آتشکده‌ی کرمان
آتشکده‌ی کرمان

پس از آتشکده از یخچال مویدی هم بازدیدی داشتیم. مکانیسم این یخچال بسیار جالب بوده و حالت مخروطی آن امکان ایجاد سایه را فراهم می‌کرده و باعث می‌شده ساختمان خشتی بتواند در تابستان یخ داشته باشد. گرچه در زمستان زحمت فراوانی برای تهیه‌ی همین یخ می‌بایست کشیده باشند. گردشگرانی هم در کتابهایشان که دویست سال پیش نوشته شده به فروش یخ از این شخچال ها در فصل تابستان اشاره کرده اند که خیلی جالب است.

یخچال مویدی کرمان
یخچال مویدی کرمان

در شب هم می‌توانید سری به باغ فتح آباد هم بزنید و غذایتان را آنجا میل کنید. چون باغ به شدت زیبایی است. در روز هم می‌شود رفت اما اگر در روز می‌روید صبر کنید تا هوا تاریک شود و این منظره‌ی زیبا را از دست ندهید:

نمای باغ فتح آباد در شب
نمای باغ فتح آباد در شب

متاسفانه در بازدید‌هایی که از کرمان داشتم نتوانستم از ارگ بم دیدن کنم و به خاطر فاصله زیاد ارگ تا خود کرمان بود.اگر وقتتان کم است می‌توانید راین را جایگزین بم کنید اما اگر سه روز یا بیشتر در کرمان اقامت دارید از ارگ بم هم بازدید کنید.در شهر که چرخی بزنید برج و باروهای قدیمی شهر را هم می‌توانید ببینید:

سفرنامه کرمان     
سفرنامه کرمان     
۲
نمایش سوال